Edinburgh: onder de grond in de South Bridge

Via een smalle trap dalen we af naar een donkere ruimte. Mijn ogen hebben moeite met scherpstellen en de lucht voelt vochtig aan. Een muffe geur dringt mijn neusgaten binnen. Het voelt hier onaangenaam en intrigerend tegelijk. We bevinden ons onder de grond in de South Bridge van Edinburgh.

Edinburgh: South Bridge Vaults
De 19 bogen van de South Bridge tussen Old en New Town

De South Bridge werd eind 18e eeuw gebouwd om de Cowgate kloof tussen het centraal gelegen High Street en het gebied rond de University of Edinburgh te overbruggen. Bij de start van de bouw in 1785 werd de brug ingedeeld in 19 bogen met daarin 120 ruimtes. Variërend van 2 tot 40 vierkante meter.

Werken in de South Bridge Vaults

We beginnen de rondleiding in een ruimte van 10 vierkante meter. Met zijn gedetailleerde kennis van de geschiedenis schetst de gids levendige beelden van de vele bewoners die de South Bridge Vaults hebben gekend. Beginnend in 1788 bij de bedrijven die de ruimtes gebruikten als werkplaats. Staand in de benauwde ruimte is het moeilijk voor te stellen hoe de werkers het ooit uithielden in deze gewelven. Er is geen enkel daglicht te bespeuren en de toevoer van frisse lucht is beperkt. Stromend water is er ook nooit geweest. Wat ervoor zorgde dat de sanitaire voorzieningen in de werkruimtes bestonden uit een emmer in de hoek waar iedereen gebruik van maakte.

De omstandigheden waren zo slecht dat binnen 10 jaar de eerste gebruikers besloten de gewelven te verlaten. De meer louche bedrijfsvoerders uit die tijd lieten zich echter niet weerhouden. Zij namen de ruimtes in gebruik voor illegale praktijken als bordelen en kroegen waar gegokt kon worden. De krappe ruimtes met beperkte vluchtroutes bleken echter allesbehalve ideaal op momenten dat er een kroeggevecht uitbrak of dronken bezoekers herrie schopten in de bordelen.

Wonen in de Vaults

Nadat de uitbaters besloten de illegale praktijken elders onder te brengen bleven alleen de allerarmste bewoners van Edinburgh over. Zij trotseerden de erbarmelijke omstandigheden, omdat ze simpelweg geen andere keuze hadden. Met hele gezinnen van soms meer dan 10 personen verbleven ze in ruimtes van nog geen 10 vierkante meter. De stenen voorraadschappen werden slaapplekken voor de allerkleinsten. De rest sliep op de koude vloeren van de vochtige ruimtes. Velen werden daardoor ernstig ziek en de meesten overleefden het verblijf niet. Met als gevolg dat de gewelven begin 19e eeuw langzaamaan verlaten achterbleven.

Edinburgh: South Bridge Vaults
De voorraadschappen werden omgedoopt tot slaapplekken

Het was niet eerder dan 1980 dat voormalig rugbyspeler Norrie Rowan een tunnel ontdekte naar de gewelven onder de South Bridge. Hij gebruikte een van de ruimtes destijds om Roemeens rugbyspeler Cristian Raducanu een onderduikadres te bieden tot het einde van de Koude Oorlog in 1989. Pas vele jaren later kregen de bewoners van Edinburgh, aan de hand van uitgebreide opgravingen, te horen wat er zich al die jaren geleden onder hun geliefde huizen had afgespeeld.

Met name de bijbehorende verhalen over de beruchte seriemoordenaars Burke en Hare spreken nog steeds tot de verbeelding van de bijgelovige Schotten. De twee zouden de gewelven gebruikt hebben om hun slachtoffers via een sluiproute af te leveren bij een medisch instituut dat goed betaalde voor lichamen om experimenten op uit te voeren.

Vandaag de dag doen dan ook nog steeds vele verhalen de ronde over de geschiedenis van de South Bridge Vaults. En waar of niet, deze verhalen, legendes en geruchten zijn absoluut een reden om de gewelven te bezoeken. Al voelt het ook goed om na een uur onder de grond weer veilig buiten te staan. Waar we dankbaar zijn voor het felle maanlicht en de frisse avondlucht even extra diep wordt ingeademd.

Foto Edinburgh: Peter Cordes

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *